(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

భీష్మపర్వ - అధ్యాయ 062

॥ శ్రీః ॥
6.62. అధ్యాయః 062
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Topics
భీమసేనాదియుద్ధవర్ణనం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Text

ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 6-62-0x(4130)(41388)
దైవమేవ పరం మన్యే పౌరుషాదపి సంజయ।
యత్సైన్యం మమ పుత్రస్య పాండుపుత్రేణ వధ్యతే ॥ 6-62-1(41389)
నిత్యం హి మామకాంస్తాత హతానేవ హి శంససి।
అవ్యగ్రాంశ్చ ప్రహృష్టాంశ్చ నిత్యం శంశసి పాండవాన్ ॥ 6-62-2(41390)
`విభగ్నాంశ్చ ప్రనష్టాంశ్చ నిత్యం శంససి మామకాన్।'
హీనాన్పురుషకారేణ మామకానద్య సంజయ ।
పాతితాన్పాత్యమానాంశ్చ హతానేవ చ శంససి ॥ 6-62-3(41391)
యుధ్యమానాన్యథాశక్తి ఘటమానాంజయం ప్రతి।
పాండవా హి జయంత్యేవ జీయంతే చైవ మామకాః ॥ 6-62-4(41392)
సోఽహం తీవ్రాణి దుఃస్వాని దుర్యోధనకృతాని చ।
శ్రోష్యామి సతతం తాత దుఃసహాని బహూని చ ॥ 6-62-5(41393)
తముపాయం న పశ్యామి జీయేరన్యేన పాండవాన్ ।
మామకా విజయం యుద్ధే ప్రాప్నుయుర్యేన సంజయ ॥ 6-62-6(41394)
సంజయ ఉవాచ। 6-62-7x(4131)
క్షయం మనుష్యదేహానాం గజవాజిరథక్షయం।
శ్రృణు రాజన్స్థిరో భూత్వా తవైవాపనయో మహాన్ ॥ 6-62-7(41395)
ధృష్టద్యుంనస్తు శల్యేన పీడితో నవభిః శరైః।
పీడయామాస సంక్రుద్ధో మద్రాధిపతిమాయసైఃక ॥ 6-62-8(41396)
తత్రాద్భుతమపశ్యామ పార్షస్య పరాక్రమం ।
న్యవారయత యస్తూర్ణం శల్యం సమితిశోభనం ॥ 6-62-9(41397)
నాంతరం దృశ్యతే తత్ర తయోశ్చ రథినోస్తదా।
ముహూర్తమివ తద్యుద్ధం తయోః సమమివాభవత్ ॥ 6-62-10(41398)
తతః శల్యో మహారాజ ధృష్టద్యుంనస్య సంయుగే।
ధనుశ్చిచ్ఛేద భల్లేన పీతేన నిశితేన చ ॥ 6-62-11(41399)
అథైనం శరవర్షేణ చ్ఛాదయామాస సంయుగే।
గిరిం జలాగమే యద్వంజలదా జలవృష్టిభిః ॥ 6-62-12(41400)
అభిమన్యుస్తతః క్రుద్ధో ధృష్టద్యుంనే చ పీడితే ।
అభిదుద్రావ వేగేన మద్రరాజరథం ప్రతి ॥ 6-62-13(41401)
తతో మద్రాధిపస్థం కార్ష్ణిః ప్రాప్యాతికోపనః ।
ఆర్తాయనిమమేయాత్మా వివ్యాధ నిశితైః శరైః ॥ 6-62-14(41402)
తతస్తు తావకా రాజన్పరీప్సంతోఽర్జునం రణే।
మద్రరాజరథం తూర్ణం పరివార్యావతస్థిరే॥ 6-62-15(41403)
దుర్యోధనో వికర్ణశ్చ దుఃశాసనవివింశతీ।
దుర్మర్షణో దుఃసహశ్చ చిత్రసేనోఽథ దుర్ముఖః ॥ 6-62-16(41404)
సత్యవ్రతశ్చ భద్రం తే పురుమిత్రశ్చ భారత।
ఏతే మద్రాధిపరథం పాలయంతః స్థితా రణే ॥ 6-62-17(41405)
తాన్భీమసేనః సంక్రుద్ధో ధృష్టద్యుంనశ్చ పార్షతః ।
ద్రౌపదేయాభిమన్యుశ్చ మాద్రీపుత్రౌ చ పాండవౌ ॥ 6-62-18(41406)
ధార్తరాష్ట్రాందశ రథాందశైవ ప్రత్యవారయన్ ।
నానారూపాణి శస్త్రాణి విసృజంతో విశాంపతే ॥ 6-62-19(41407)
అభ్యవర్తంతం సంహృష్టాః పరస్పరవధైషిణః।
తే వై సమేయుః సంగ్రామే రాజందుర్మంత్రితే తవ ॥ 6-62-20(41408)
తస్మిందశరథే క్రుద్ధే వర్తమానే మహాభయే।
తావకానాం పరేషాం వా ప్రేక్షకా రథినోఽభవన్ ॥ 6-62-21(41409)
శస్త్రాణ్యనేకరూపాణి విసృజంతో మహారథాః।
అన్యోన్యమభినర్దంతః సంప్రహారం ప్రచక్రిరే ॥ 6-62-22(41410)
తే తదా జాతసంరంభాః సర్వేఽన్యోన్యం జిఘాంసవః ।
అన్యోన్యమభిమర్దంతః స్పర్ధమానాః పరస్పరం ॥ 6-62-23(41411)
అన్యోన్యస్పర్ధయా రాజంజ్ఞాతయః సంగతా మిథః ।
మహాస్రాణి విముంచంతః సమాపేతురమర్షిణః ॥ 6-62-24(41412)
దుర్యోధనస్తు సంక్రుద్ధో ధృష్టద్యుంనం మహారణే ।
వివ్యాధ నిశితైర్బాణైశ్చతుర్భిః సమరే ద్రుతం ॥ 6-62-25(41413)
దుర్మర్షణశ్చ వింశత్యా చిత్రసేనశ్చ ప·ంచభిః ।
దుర్ముఖో నవభిర్బాణైర్దుఃసహశ్చాపి సప్తభిః ॥ 6-62-26(41414)
వివింశతిః పంచభిశ్చ త్రిభిర్దుఃశాసనస్తథా।
తాన్ప్రత్యవిధ్యద్రాజేంద్ర పార్షతః శత్రుతాపనః ॥ 6-62-27(41415)
ఏకైకం పంచవింశత్యా దర్శయన్పాణిలాఘవం ।
సత్యవ్రతం చ సమరే పురుమిత్రం చ భారత ॥ 6-62-28(41416)
అభిమన్యురవిధ్యత్తు దశభిర్దశభిః శరైః।
మాద్రీపుత్రౌ తు సమరే మాతులం మాతృనందనౌ ॥ 6-62-29(41417)
అవిధ్యేతాం శరైస్తీక్ష్ణైస్తదద్భుతమివాభవత్।
తతః శల్యో మహారాజ స్వస్త్రీయౌ రథినాం వరౌ ॥ 6-62-30(41418)
శరైర్బహుభిరానర్చ్ఛత్కృతప్రతికృతైషిణౌ ।
ఛాద్యమానౌ తతస్తౌ కతు మాద్రీపుత్రౌ న చేలతుః ॥ 6-62-31(41419)
అథ దుర్యోధనం దృష్ట్వా భీమసేనో మహాబలః ।
విధిత్సుః కలహస్యాంతం గదాం జగ్రాహ పాండవః ॥ 6-62-32(41420)
తముద్యతగదం దృష్ట్వా కైలాసమివ శ్రృంగిణం।
భీమసేనం మహాబాహుం పుత్రాస్తే ప్రాద్రవన్భయాత్ ॥ 6-62-33(41421)
దుర్యోధనస్తు సంక్రుద్ధో మాగధం సమచోదయత్।
అనీకం దశసాహస్రం కుంజరాణాం తరస్వినాం ॥ 6-62-34(41422)
గజానీకేన సహితస్తేన రాజా సుయోధనాః ।
మాగధం పురతః కృత్వా భీమసేనం సమభ్యయాత్ ॥ 6-62-35(41423)
ఆపతంతం చ తం దృష్ట్వా గజానీకం వృకోదరః ।
గదాపాణిరవారోహద్రథాంత్సింహ ఇవోన్నదన్ ॥ 6-62-36(41424)
అద్రిసారమయీం గుర్వీం ప్రగృహ్య మహతీం గదాం।
అభ్యధావద్గజానీకం వ్యాదితాస్య ఇవాంతకః ॥ 6-62-37(41425)
స గజాన్గదయా నిఘ్నన్వ్యచరత్సమరే బలీ।
భీమసేనో మహాబాహుః సవజ్ర ఇవ వాసవః ॥ 6-62-38(41426)
తస్య నాదేన మహతా మనోహృదయకంపినా ।
వ్యత్యచేష్టంత సంహత్య గజా భిమస్య గర్జతః ॥ 6-62-39(41427)
తతస్తు ద్రౌపదీపుత్రాః సౌభద్రశ్చ మహారథః।
నకులః సహదేవశ్చ ధృష్టద్యుంనశ్చ పార్షతః ॥ 6-62-40(41428)
పృష్ఠం భీమస్య రక్షంతః శరవర్షేణ వారణాన్।
అభ్యవర్షంత ధావంతో మేఘా ఇవ గిరివ్రజాన్ ॥ 6-62-41(41429)
నాకులిస్తు శతానీకః సమరే శత్రుపూగహా ।
క్షురైః క్షురప్రైర్భల్లైశ్చ పీతైశ్చాంజలికైః శితైః।
న్యహనచ్చోత్తమాంగాని పాండవో గజయోధినాం ॥ 6-62-42(41430)
శిరోభిః ప్రపతద్భిశ్చ బాహుభిశ్చ విభూషితైః ।
అశ్మవృష్టిరివాభాతి పాణిభిశ్చ సహాంకుశైః ॥ 6-62-43(41431)
హృతోత్తమాంగాః స్కంధేషు గజానాం గజయోధినః।
అదృశ్యంతాచలాగ్రేకషు ద్రుమా భగ్నశిఖా ఇవ ॥ 6-62-44(41432)
ధృష్టద్యుంనహతానన్యానపశ్యామ మహాగజాన్।
పతతః పాత్యమానాంశ్చ పార్షతేన మహాత్మనా ॥ 6-62-45(41433)
మాగధోఽథ మహీపాలో గజమైరావణోపమం।
ప్రేషయామాస సమరే సౌభద్రస్య రథం ప్రతి॥ 6-62-46(41434)
తమాపతంతం సంప్రేక్ష్య మాగధస్య మహాగజం ।
జఘానైకేషుణా వీరఃత సౌభద్రః పరవీరహా ॥ 6-62-47(41435)
తస్యావర్జితనాగస్య కార్ష్ణిః పరపురంజయః।
రాజ్ఞో రజతపుంఖేన భల్లేనాపాహరచ్ఛిరః॥ 6-62-48(41436)
విగాహ్య తద్గజానీకం భీమసేనోఽపి పాండవః।
వ్యచరత్సమరే మృద్గన్గజానింద్రో గిరీనివ ॥ 6-62-49(41437)
ఏకప్రహారనిహతాన్భీమసేనేన దంతినః।
అపశ్యామ రణే తస్మిన్గిరీన్వజ్రహతానివ ॥ 6-62-50(41438)
భగ్నదంతాన్భగ్నకరాన్భగ్నసక్థీశ్చ వారణాన్।
భగ్నపృష్ఠత్రికానన్యాన్నిహతాన్పర్వతోపమాన్ ॥ 6-62-51(41439)
నదతః సీదతశ్చాన్యాన్విముఖాన్సమరే గతాన్।
విద్రుతాన్భయసంవిగ్నాంస్తథా విశకృతోఽపరాన్ ॥ 6-62-52(41440)
భీమసేనస్య మార్గేషు పతితాన్పర్వతోపమాన్ ।
అపశ్యం నిహతాన్నాగాన్రాజన్నిష్ఠీవతోపరాన్ ॥ 6-62-53(41441)
వమంతో రుధిరం చాన్యే భిన్నకుంభా మహాగజాః ।
విహ్నలంతో గతా భూమిం శైలా ఇవ ధరాతలే ॥ 6-62-54(41442)
మేదోరుధిరదిగ్ధాంగో వసామజ్జాసముక్షితః ।
వ్యచరత్సమరే భీమో దండపాణిరివాంతకః ॥ 6-62-55(41443)
గజానాం రుధిరక్లిన్నాం గదాం బిభ్రద్వృకోదరః ।
ఘోరః ప్రతిభయశ్చాసీత్పినాకీవ పినాకభృత్ ॥ 6-62-56(41444)
సంమథ్యమానాః క్రుద్ధేన భీమసేనేన దంతినః ।
సహసా ప్రాద్రవన్క్లిష్ఠా మృద్గంతస్తవ వాహినీం ॥ 6-62-57(41445)
తం హి వీరం మహేష్వాసం సౌభద్రప్రముఖా రథాః ।
పర్యరక్షంత యుధ్యంతం వజ్రాయుధమివామరాః ॥ 6-62-58(41446)
శోణితాక్తాం గదాం బిభ్రదుక్షితాం గజశోణితైః ।
కృతాంత ఇవ రోద్రాత్మా భీమసేనో వ్యదృశ్యత ॥ 6-62-59(41447)
వ్యాయచ్ఛమానం గదయా దిక్షు సర్వాసు భారత।
అపశ్యామ రణే భీమం నృత్యంతమివ శంకరం ॥ 6-62-60(41448)
యమదండోపమాం గుర్వీమింద్రాశనిసమకస్వనాం ।
అపశ్యామ మహారాయ రౌద్రాం విశసనీం గదాం ॥ 6-62-61(41449)
విమిశ్రాం కేశమంజాభిః ప్రదిగ్ధాం రుధిరేణ చ।
పినాకమివ రుద్రస్య క్రుద్ధస్యాభిఘ్నతః పశూన్ ॥ 6-62-62(41450)
యథా పశూనాం సంఘాతం యష్ట్యా పాలః ప్రకాలయేత్।
తథా భీమో గజానీకం గదయా సమకాలయత్ ॥ 6-62-63(41451)
గదయా వధ్యమానాస్తే మార్గణైశ్చ సమంతతః।
స్వాన్యనీకాని మృద్గంతః ప్రాద్రవన్కుంజరాస్తవ ॥ 6-62-64(41452)
మహావాత ఇవాభ్రాణి విధమిత్వా స వారణాన్।
అతిష్ఠత్తుములే భీమః శ్మశాన ఇవ శూలభృత్ ॥ ॥ 6-62-65(41453)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే భీష్మపర్వణి భీష్మవధపర్వణి చతుర్థదివసయుద్ధే ద్విషష్టితమోఽద్యాయః ॥

Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Footnotes
6-62-14 ఆర్తాయనిం ఋతాయనపుత్రం శల్యం ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.